ARDAHAN (MALAKAN) ATLARI
Malakan Atı (Ardahan Atı) Anadolu’nun lokal at ırklarından kabul edilmektedir. Kars ve Ardahan yöresinde yetiştirilmiş ve halen bu bölgede Malakan Atı veya benzeri (melez-karışık) eşkal ve özellikleri taşıyan atlara rastlanmaktadır.
Türkiye atçılık literatüründe Malakan diye adlandırılan atlar, geniş, derin ve kuvvetli kemik yapıları ile özelleşen, ağır ve çekim işlerinde kullanılan atlardır. International Encyclopedia of Horse Breed’de ve FAO nun resmi sitesinde “Malakan” adı ile Türkiye’de yetiştirilen atlar arasında gösterilmektedir.
Malakan’a “Süt Sağıcı” anlamına gelmek üzere Rusca’da “Moloko”, Almanca’da ise “Melker” denmektedir. Malakanların Hazar Türk Yahudilerinden olduğu söylenmekte, Ukrayna’dan Kars yöresine göç ettikleri ve beraberlerinde Malakan atlarını da getirdikleri bilinmektedir. Malakan atının oluşturulmasında Rusların yetiştirdiği Orlof ve Perşeron ile Cleydestal aygırlarının etkisinin olduğu, ancak temelinin Rus Biçuk atından geldiği kabul edilmektedir. Günümüzde Kars ve Ardahan’da rastlanılan Malakan atlarında ırk karakterleri kaybolmaya yüz tutmuş ve karışık bir yapı kazandıkları da söylenmektedir.
Malakan atı literatürde ağır ve iri cüsseli hayvanlar olup, boyun kısa ve kalın, baş kaba ve Anadolu atına göre büyük ve uzun, bel orta uzunlukta, bacaklar kısa ve kemikler kalın, karın geniş, göğüs derin ve geniş, sağrı geniş ve düşüktür. Önceleri çoğunlukla yağız olduğu söylenen renkleri (don), son zamanlarda al (%25,4), doru (%52,4) ve kır (%22,2) olarak gözlenmektedir.
Soğuğa karşı oldukça dayanıklı olan Ardahan atı sakin mizaçlı ve iş yapma kabiliyeti yüksek olmasına rağmen, artık fazla ihtiyaç duyulmaması nedeniyle kaybolmaya yüz tutmuştur. Halen Kars’ın Arpaçay İlçesi, Zöhrep ve çevre köylerinde, Ardahan Büyük Sütlüce (Zavot-Harziyan) ve diğer çevre bazı köylerinde (Ö.Y.) rastlanılmaktadır.
Kaynak:
Ertuğrul Güleç*
* Anadolu At Irklarını Yaşatma ve Geliştirme Derneği
Foto-Araştırma-Derleme**:
Hay.Sağ.Şb.Md. Özcan YILDIRIM
Vet.Sağ.Tek. Cihan KARADEMİR
Vet.Sağ.Tek. M.Fırat PERVANE
** Tarım İl Müdürlüğü
Hayvan Sağlığı Şb.Md.lüğü
www.ardahantarim.gov.tr
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|