ANA SAYFA

Kaynak; Tarım Master Planı, 2002, Özcan YILDIRIM, İbrahim MÜFTÜOĞLU

BÖLÜM 4. DOĞAL KAYNAK ENVANTERİ

İlin doğal kaynaklarının bilinmesi tarımsal ve kırsal kalkınma potansiyellerinin ve kısıtlarının tanımlanması bakımından önemlidir. Doğal kaynaklar yenilenebilir ve yenilenemez kaynaklardan oluşmaktadır. Her ikisi de sürdürülebilir biçimde kullanılmalı, tarım ve tarım dışı kullanımlara uygunluğu ve kayıplarıyla ilgili tehlikeler açısından dikkatli olunmalıdır. Bu bölümde Ardahan’da bulunan ana doğal kaynakların kısa tanımlamaları, mevcut durumları ve kullanımlarıyla ilişkili potansiyel tehlikeler verilmektedir.

4.1.YENİLENEBİLİR KAYNAKLAR

Güneş ve rüzgar enerjisi gibi enerji kaynakları sürekli ve koşulsuz olarak kullanılabilen yenilenebilir kaynaklardır.Tarım ekolojisinde bulunan toprak, bitki örtüsü/ormanlar, flora ve fauna/yaban hayatı ve su eko-sistemleri gibi diğer kaynaklar uygun kullanım koşullarında yenilenebilen, uygun olmayan kullanımlarla tüketilebilirler. Bu önemli kaynakların oluşumları ve büyüklükleri ile ilgili niceliksel ve niteliksel tanımlamalar aşağıda verilmiştir;

Tablo 32. Yenilenebilir Kaynaklar

Kaynak          

Tanımlama

a) Güneş ve Yağış

Güneş: Mevcut verilere göre Ardahan’da yılda 89,5 gün, güneşli (açık gün; 0,0-1,9 bulutluluk oranı) geçmektedir. Güneşli geçen saatler veya yıllık birleşik sıcaklıklarla ilgili bilgiler tam olarak bulunmamakla birlikte yılda ortalama güneşlenme süresi 540 saat-dakika/gün olarak tespit edilmiştir. İl’de alt bölgeler arasında önemli farklılıklar olmamakla birlikte hiç bir alt bölge, yılda 1000 saatten fazla güneş almamaktadır. İl (yılda 2000 veya daha fazla saat güneş alan), Ege veya Akdeniz İlleri ile karşılaştırıldığında güneş enerjisi bakımından oldukça zayıf kalmaktadır.

Yağış: 1. Alt Bölge (Merkez,Çıldır,Damal,Göle,Hanak) 15 yıllık (1987-2001) ortalama yağış miktarı; yıllık 533,4 mm olarak tespit edilmiştir. 2. Alt Bölge (Posof) ise yıllık 600 mm yağış almaktadır. Alt bölgeler arasında mikro-iklimsel farklılıklar bulunmaktadır. Nitekim Posof Alt Bölgesi sahip olduğu klima tipi iklimle kışın ılıman ve yağışlı, yazın ise sıcak geçmesi ile farklılık arz etmektedir.

b) Tarımsal Topraklar ve Ekilebilir Arazi

Tarımsal Topraklar: Ardahan’da genellikle tek tip toprak hakimdir. Tarımsal toprakların tamamına yakını siyah humuslu toprakla kaplıdır. Ormanlık alanlarda nispeten kahverengi orman toprakları bulunmaktadır. Kura nehri ve oluştuğu yan kolları olan dere ve ırmakların geçtiği Göle, Ardahan, Hoçvan ve Hanak ovaları alüvyal dolgu ile kaplı olup, dolgu yüzeylerinde yaygın çayır ve bataklıklar bulunmaktadır. Ardahan Havzası kenarlarında pliyo-kuvaterner marnlı, kum çökelleri bulunmakta ve havzanın kenarlarını fay diklikleri sınırlamaktadır. Çıldır havzasını ise volkanik ve volkano-sedimanter  arazi oluşturmaktadır.

Ekilebilir Arazi: Ardahan’da nadas alanı dahil toplam ekilebilir tarım alanı 84.250,8 ha. olarak tespit edilmiştir. Bunun içerisinde tarıma elverişli olup da kullanılmayan  arazi 3.663,5 ha.’dır. Ekilebilir arazinin %77’si I.nci – IV’üncü sınıf arazidir. Arazi yapısında farklılık görülen Posof Alt Bölgesi’nde ise kullanılan arazinin %18’i VI. sınıf arazi olup, esasında tarımsal üretim için uygun olmayan marjinal arazidir.

Ardahan ilinde agro-ekolojik faktörler içerisinde iklim ve yüksek rakımın olumsuzluğu, ürün üretiminde önemli kısıtlar oluşturmaktadır.

c) Su (sulama, hidro-elektrik ve termik enerji kaynakları)

 

 

 

 

 

Su: İl’de su ve yeraltı su kaynakları açısından sıkıntı bulunmamaktadır. Su kaynakları; yer altı suları, nehirler, göller oluşturmaktadır. Bölgemizde yeraltı suyu arama çalışmaları devam etmekte olup, DSI tarafından Ardahan ve Göle Ovası’nda 25 adet araştırma ve 4 adet içme suyu kuyusu açılmıştır. Buralardaki yer altı suyu potansiyelinin 40 milyon metreküp/yıl olduğu tespit edilmiştir.

İl geneli KHGM tarafından sulama amaçlı yapılan 27 adet gölet bulunmaktadır.

Sulama: DSİ (Planlanan Kura Projesi ile brüt 50.671 ha. tarım alanı sulanabilir olacaktır.), KHGM, DİE ve Tarım İl Müdürlüğü kaynaklarından İl geneli sulanabilir toplam arazi miktarı 47.975 ha. olarak hesaplanmıştır. 2002 yılı itibariyle bu arazinin sadece 2.984 hektarının (%6,22) sulandığı belirtilmektedir. Bunun da 613 ha.’ı (%20,5) halk sulaması ve 2.371 ha.’ı (%79,5) ise devlet (KHGM) sulamasıdır.

Halk sulaması, yerüstü doğal su kaynaklarından yönlendirme ile yapılmaktadır.

Hidro-elektrik enerjisi üretimi ; DSİ tarafından planlanan Kura projesi kapsamında toplam 1.490 GWh elektrik enerjisi üretimi öngörülmektedir. İl’de Termik Enerji ve Jeo-termal Enerji kaynakları bulunmamaktadır.

d) Su ve Balıkçılık Kaynakları

Doğal göller (Çıldır, Aktaş ve Posof ilçesindeki 9 adet gölün toplam alanı; 15.105,5 ha.),  gölet (27 Adet)  ve  bentler  (13 ha.) ve nehirler (Kura Nehrinin 189 km2’lik kısmı ve İl geneli akarsuların yaklaşık uzunluğu ve yüzey genişlikleri tahmini olarak alınarak hesaplanmış olup, yaklaşık 1058 ha.) olmak üzere yaklaşık 16.176,5 ha. yüzey suyu bulunmaktadır. Aktaş gölü sodalıdır (27 km2).

İl’deki tüm akarsular alabalık (Oncorhynchus mykiss) üretimi için idealdir. Akarsularımızda balıkçılık veya sportif amaçlı amatör balıkçılık için uygun mahalli sazan türleri (Cyprinidae familyası) yoğun bulunmaktadır.Trabzon Su Ürünleri Araştırma Enstitüsü tarafından, Çıldır gölünde Cyprinidae familyasından ekonomik değeri yüksek olan Sazan (C.carpio), Karabalık (C.capoeta), Bıyıklı-Murza (B.plebejus) ve Tatlı su kefali (L.cephalus) balıklarına ait yapılan stok tayininde sırasıyla; 22,56 ton, 117,15 ton, 17,07 ton ve 57,50 ton olmak üzere toplam 214,28 ton olarak tahmin edilmiştir. 

 İl Müdürlüğü tarafından Çıldır Gölü’nde deneme amaçlı alabalık kafes balıkçılığı yaptırılmıştır. Olumlu sonuç alınmasına rağmen bölge yetiştiricileri üretime devam etmemişlerdir.  Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve DSİ tarafından Çıldır gölü, Posof’taki göller ve Kura Nehrine  her yıl ortalama 150-200 bin sazan balığı yavrusu bırakılmaktadır.

İlimizde Gökkuşağı (Oncorhynchus mykiss) alabalığı yetiştiren 2 adet su ürünleri yetiştiriciliği tesisi bulunmaktadır.

e) Ormanlar ve muhafaza

Doğal ve plantasyon olarak 31.957,2 ha. ormanlık alan  bulunmaktadır. Mevcut ormanlar; hakim ağaç türü olan Sarıçam’ dan oluşmaktadır. Yüksek korunaklı yerlerde titrek kavak türü (orman kavağı), bazı havzalarda; huş ağacı, meşe, ladin, köknar, kızılağaç, kayın, gürgen, akçaağaç, yaban fındık, bir çok yabani meyve ağacı ve çalımsı türlerden oluşmaktadır. Orman içi ve civarındaki köyler orman köyleri (toplam 87 adet) olarak kabul edilmiş olup, buralara muhafaza amaçlı özel yardımlar sağlanmıştır. Posof ilçesi ve Kurtkale vadisine, il dışından getirilerek ekilen bir çok meyve ağacı (elma, armut, vişne, kiraz, ceviz vs.) bulunmaktadır.

f) Diğer Flora ve Fauna

Doğal Türler: Gerek orman arazileri gerekse açık otlaklar ve meralar flora ve fauna bakımından zengindir. Posof çayı ve Kurtkale havzasında Yaban Eriği, Ahlat, Üvez, Karaçalı, Laden, Böğürtlen, Kuşburnu, Yaban Gülü gibi çalımsı ve yine otsu türlerden bir çok bitki türü bulunmaktadır. İlimiz mera ve çayır alanlarında; 600 adet çeşit polenli veya ballı bitki tespiti yapılmıştır.  Bunlardan; Bileşikgiller, Baklagiller, Ballı Babagiller, Sıraca Otugiller, Gülgiller,Turpgiller, Karanfilgiller, Maydanoz Çiçeği, Düğün Çiçeğigiller, Zambakgiller, Turnagagagiller, Çan Çiçeğigiller, Kök Boyasıgiller, Söğütgiller ve Gelincikgiller en çok tür içeren familyalar olarak sayabiliriz.

İlimiz ormanları;  yaban domuzu, Tilki, Tavşan, Kurt, Karaca, Su Samuru, Sincap, Şahin, Doğan, Kartal gibi bir çok yaban hayvanlarını barındırmaktadır.  Yaban hayatı koruma adına, Posof alt bölgesinde Ilgar Dağı (2.918m) çevresi avlanma yasağı olan bölgedir.

Tarımsal Çeşitler: Posof ilçemizde yerel Posof Elması, Ardahan Balı, Ardahan-Göle Kaşar Peyniri ve Deri Peyniri (Tulum) yöreye has çeşitlerdir.

Kafkas Arı Irkı:  Dünyada yetiştirilmekte olan ve ekonomik değere sahip 4 adet önemli arı ırkından biri Kafkas Arı Irkı’dır (Apis mellifera caucasica Gorbatshow). Kafkasya Bölgesinin  dağlık ve yüksek ovalık kesimlerinde, ülkemizin de   Kuzeydoğu bölgesinde yaşayan siyah renkli bir arı ırkıdır. Arı ırkları içerisinde en uzun dile (7,09mm) sahiptir. İyi yavru yetiştiricisi ve kuvvetli koloniler teşkil etme özelliğine sahip olan Kafkas Arısı’nın gen merkezi Ardahan İli’dir (Bodenheimer, 1945). Bazı bölgelerimizde melezlendiği  belirtilmekle birlikte Posof Havzası saf olarak kalmıştır. İlimiz bu amaçla izole bölge statüsündedir.

Zavot Sığır Irkı: Ardahan-Kars Bölgesine adapte olmuş yerel bir ırk olup; genotipi simental ve esmer ırkının melezidir. %4 yağlı,1000 kg/yıllık süt verimli, boz-gri renkli, kombine verimlidir. Yerli ırklardan daha yüksek verimlidir.

Tuj Koyunu: Bölgeye adapte olmuş yerel bir ırktır. Uyluğu yağlı, kısa ve ucu yukarı kalkık bir kuyruğa sahiptir. Çıldır ilçemizde mevcut olup, çoğunlukla melezleşmiştir.

4.2. YENİLENEMEYEN KAYNAKLAR

Yenilenemeyen kaynaklar arasında madenler, fosil yakıtlar (gaz/petrol) ve yerel turistik, tarihi ve kültürel yerler bulunmaktadır. Yenilenemeyen kaynaklar tarımda doğrudan kullanılmamalarına rağmen kırsal ekonomi üzerinde bir bütün olarak olumlu ve olumsuz etkileri olmaktadır. Bu kaynaklarla bağlantılı ekonomik faaliyetler tarım gelirlerinin arttırılmasına yardımcı olur ve gerek tarım gerekse tarım dışı kırsal kesimin yararlanabileceği yerel altyapı ve sosyal yapı yatırımlarına katkıda bulunurlar. Ancak bu çalışmalar arazi, su ve tarım işgücü unsurlarıyla rekabet ederek tarım fiyatlarının yükselmesine ve işgücünün tarımdan uzaklaşmasına neden olabilir.

Ardahan’daki yenilenemeyen kaynaklar (madenler, tarihi/turistik mekanlar) aşağıda belirtildiği gibi muhtelif yerel alanlarda bulunmaktadırlar.

Tablo 33. Yenilenemeyen Kaynaklar

Kaynak

Tanımlama

Madenler

Ardahan, yeni il (1992) olması nedeniyle yeraltı ve yerüstü kaynaklarının tespitine yönelik maden envanter ve jeolojik haritalama çalışmaları henüz yeterince yapılabilmiş değildir. Ardahan ili ve çevresinde MTA tarafından sadece petrol etütleri ve linyit (kömür) çalışmaları yapılmıştır. TPAO tarafından petrol saha çalışmalarına devam edildiği bildirilmiştir. İlimizde, Ardahan-Çataldere, Ardahan –Çamlıçatak ve Posof Kömür Zuhurları olmak üzere 3 bölgede linyit araştırmaları yapılmıştır. Literatürlerde ekonomik olmadığı belirtilse de yapılan çalışmaların yeterli olmadığı da belirtilmektedir.

Tarihi ve turistik yerler

Türkiye'nin diğer bölgelerinde olduğu gibi, Ardahan’da da birçok turistik ve tarihi mekanlar vardır. İlimizde; Göle İlçesi Kura Nehri Yukarı Havzası, Merkez İlçe-Hanak-Damal ilçeleri arasında Kura Nehri Orta Havzası, Çıldır ilçesi Kura Nehri Aşağı Havzası ve Posof Çayı Havzaları tamamen orman alanlık olup, piknik ve mesire yeri açısından ideal yerlerdir. Yalnızçam Uğurludağ Kış Sporları ve Yayla Turizmi merkezi her geçen gün geliştirilmektedir. Çıldır Gölü Akçakale Adası ve Aktaş Gölü turistik belde kapsamındadır.Yine Damal ilçemizde 15 Haziran-15 Temmuz tarihleri arasında bir doğa harikası olarak Atatürk’ün siluetinin görülmesi turizm potansiyeli açısından değerlendirilmektedir. Ardahan ilinde, ‘Kaleler ve Kuleler Kenti’ olarak adlandırılabilecek kadar bir çok önemli tarihi eser ve kalıntılar bulunmaktadır. Bunlar içerisinde Ardahan Kalesi en büyük yapıdır. Bunun haricinde bir çok kale, kule, kilise, şapel, mağara, camii, türbe, tabya, çeşme, sivil mimari örnekleri ve tarihi kalıntı bulunmaktadır.

4.3. TOPRAK YAPISI

Ardahan’da İl geneli toprak yapısı çok fazla çeşitlilik arz etmemektedir. Ovalar, yüksek düzlük kesimler, havzaların tamamı en azından otsu bitki örtüsü ile kaplı olup, birinci derecede erozyona açık çıplak toprak yapısı içermemektedir.

Tablo 34. Arazi Kabiliyetleri Sınıfları ve Dağılımı

I. - II. Sınıf

III. – V. Sınıf

VI. – VIII

TOPLAM

Alan (ha.)

%

Alan (ha.)

%

Alan (ha.)

%

Alan (ha.)

%

141.492,7

29,22

235.475,25

48,63

107.232,05

22,15

484.200

100

Kaynak: Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü.

Genel manada toprak yapısı; kullanma kabiliyet sınıfları sekiz adet olup, toprak zarar ve sınırlandırmaları I. sınıf’ dan VIII. sınıf’ a doğru giderek artmaktadır. İşlemeli tarım için uygun olan arazi I. ve IV. sınıf arazilerdir.

 

Ardahan’da sulu tarım yapılan arazi I. ve II. Sınıf araziden oluşmaktadır. Posof alt bölgesi hariç, tarım alanları büyük oranda I-III. sınıf araziler üzerinde yapılmaktadır. Posof alt bölgesinde; mevcut genel arazi yapısı gereği sulu tarım III. ve IV. sınıf arazide, kuru tarım büyük oranda III.-V. sınıf arazilerde ve yaklaşık % 18’i ise VI. sınıf arazide yapılmaktadır.

İlimizde çayır alanlarının (57.564 ha.) büyük bir kısmı ovalarda bulunup, I. ve IV. sınıf arazi yapısındadır. Meralar büyük bir alana (228.114 ha.) sahip olup, III. ve VII. sınıf araziler üzerinde bulunmaktadır. İl’de orman ve fundalık alanlar (31.957,2 ha) genellikle dik ve sarp eğilimli olup, IV. ve VII. sınıf arazi üzerinde olduğu görülmektedir. Toprakların %19,63’ü derin, %52,70’i orta derin ve %27,67’si ise sığdır. İl’de çorak arazi, çıplak kayalık veya moloz, ırmak taşkın yatakları yok denecek kadar az bulunmaktadır. Ayrıca İl geneli alan içerisinde yaklaşık olarak 16.176,5 ha. su yüzeyi bulunmaktadır.

İl geneli alanların %15’inde hafif, %60’ında orta ve %25’inde ise şiddetli yüzey erozyonu olduğu tespit edilmiştir. Ardahan’da yağış ve topografik yapı olumlu olup, araziler uygun kullanıldığı takdirde erozyon önlenebilecek durumdadır. Erozyonun önlenmesinde ise; çayır-mera alanlarının kapasitesine uygun olarak, otlatma dönem ve şeklinin de (küçükbaş ve büyükbaş değişikliği-münavebeli otlatma) göz önünde bulundurularak kullanılması ve de ağaçlandırma çalışmalarında sürekliliğin sağlanması büyük önem taşımaktadır.

4.4. SU POTANSİYELİ

4.4.1. Ardahan’da Su Kaynakları, Potansiyeli ve İçme-Kullanma Suyu Projeleri

İl’de içme suyu ihtiyacı; kaynaklar açısından sıkıntı bulunmamakla birlikte depolama ve dağıtım şebekeleri açısından yetersiz kalınmaktadır. Bunda yerel yönetimlerin ekonomik yetersizliği önemli rol oynamaktadır. İl merkezi suyu 18-22 km uzaklığında Çataldere mevkiinde ki kaynak suyundan sağlanmaktadır. 2002 yılı itibariyle dağıtım şebekesi tamamlanıp, henüz depoları tamamlanamayan yeni içme ve kullanma suyu; yine aynı bölgedeki Suata ve Küçükdere kaynaklarından sağlanmaktadır.

İl merkezi için yapım aşamasında olan 4.000 ve 1.000 tonluk 2 adet deponun faaliyete geçirilmesi ile içme ve kullanma suyu sorunu büyük oranda ortadan kaldırılmış olacaktır. Köylerimizde içme ve kullanma suyu mevcut durumu, ‘Köy İçme Suyu’ başlığı altında incelenmiştir. Suyu bulunmayan ve yetersiz olan üniteler için sondaj çalışmaları devam etmektedir.

İl’de bulunan su kaynakları; Çıldır Gölü, Aktaş Gölü (suyu sodalıdır), küçük çaplı 9 adet diğer Doğal Göller, Kura Nehri, Göle-Merkez İlçe- Hanak ve Çıldır’da kaynaklanıp kura nehrine katılan diğer akarsular, Posof Çayı ve kolları, suni gölet ve bentlerden oluşan yerüstü suları ve önemli bir potansiyel ihtiva eden yer altı sularından (tespiti yapılanlar arasında Ardahan ve Göle Ovasındaki su potansiyeli 40 milyon m3/yıl ) oluşmaktadır .

4.5. ARDAHAN İLİ TARIM ARAZİLERİNİN SULAMA DURUMU

DİE, KHGM ve Tarım İl Müdürlüğü kaynaklarından tespit edildiği üzere Ardahan İl’i tarım arazilerinin (84.250,8 ha.) 47.975 ha.’ı sulanabilecek alandır. Mevcut haliyle sulanan olarak belirtilen arazilerin (toplam;2.984ha.) %79,5’i KHGM tarafından (devlet sulaması) sulanmakta, %20,5’lik kısım ise halk tarafından sulanmaktadır.

DSİ tarafından yapılan ancak ilimiz tarım alanlarının sulamasına hiçbir katkısı olmayan Ardahan-Çıldır Kuzey Derivasyon Kanalı ile Çıldır Gölüne su takviyesi yapılarak Çıldır HES I ‘in enerji üretimine ve Kars-Arpaçay Ovasının sulamasına yardımcı olması amaçlanmıştır.

İlimiz için ancak DSİ tarafından planlanan “Kura Projesi” ile, sulanabilir alanlar büyük oranda sulama imkanı bulacaktır. İlimizde büyük miktarda I. ve IV. sınıf tarım arazisinin sulamaya açılması ile aşağıda belirtilen alanlarda önemli gelişmeler sağlanacaktır.

4.5.1. Sulama Suyu Projeleri

DSİ tarafından planlanan “Kura Projesi” ile İl’de brüt 50.671 ha. tarım alanı sulamaya açılacaktır. Bu alanların dağılımı aşağıda belirtilmiştir;

Yukarıda belirtilen sulama projelerinin uygulanması sonucu 45.604 ha.(net alan) tarım arazisinin sulamaya açılması ile birlikte, İl geneli toplam 47.975 ha. alanda sulu tarım yapılabilme imkanı sağlanmış olacaktır.

4.6. ÇAYIR MERA ALANLARININ DAĞILIMI

Ardahan ilinde çayır ve mera alanlarının toplamı 285.678 ha.’ dır. Bu alanların ilçeler bazında (alt bölgelere göre) dağılımı Tablo 35 ve Grafik 15’te verilmiştir.

Tablo 35. İlçeler ve Alt Bölgeler Bazında Çayır Mera Alanlarının Dağılımı        

 

İlçe

Toplam Alan (Ha.)

İl Geneli Çayır Mera Alanları (ha.)

Çayır

Mera

Toplam

I. Zon (Alt Bölge)

MERKEZ

124.100

12.302

74.525

86.827

ÇILDIR

68.200

9.750

25.154

34.904

DAMAL

39.200

4.835

15.010

19.845

GÖLE

142.000

18.812

48.816

67.628

HANAK

50.000

3.565

28.405

31.970

II. Zon (Alt Bölge)

POSOF

60.700

8.300

36.204

44.504

TOPLAM

484.200

57.564

228.114

285.678

Kaynak: Ardahan Tarım İl Müdürlüğü,2002.

İl’de çayır-mera alanı, toplam alanının %59’u kadardır. İlçeler bazında çayır-mera alanlarının toplam ilçe alanı içerisindeki payları sırasıyla; Posof %73.31, Merkez İlçe %69.96, Hanak %63.94, Çıldır %51.17, Damal %50.62, Göle %47,62 olarak tespit edilmiştir. Toplam mera alanları içerisinde ilçe mera alanı ; Merkez İlçe %32.67, Göle %21.40, Posof %15.87, Hanak %12.45, Çıldır %11.03 ve Damal %6.58’lik paya sahiptir. Toplam çayır alanları içerisinde İlçe çayır alanları ise; Göle %32.68, Merkez ilçe %21.37, Çıldır %16.94, Posof %14.42, Damal %8.40, Hanak %6.19’luk paya sahiptir.

İl’de çayır alanları I. ve IV. sınıf araziler üzerinde bulunmaktadır. Mera alanları ise III. ve VII. sınıf araziler üzerinde bulunmaktadır. Çayır mera alanları; genelde tarıma elverişli alanlar içerisinde olduğundan ve yeterli yağış aldıkları için kaba yem verimi açısından son derece verimlidirler.

Tablo 36. Ardahan İli Çayır Mera Ot Verimi

 

Alan (ha.)

Kuru ot Verimi (kg/ha)

Toplam Verim (Ton/Yıl)

Mera Alanı (ha)

228.114

1.500

342.171

Çayır Alanı (ha)

57.564

5.000

287.820

Toplam (ha)

285.678

Toplam Verim (Ton/Yıl)

629.991

Kaynak: Ardahan Tarım İl Müdürlüğü,2002.

4.7. ORMAN VE FUNDALIKLAR

Ardahan yüzölçümünün %6,6’sını (31.957,2 ha.) orman ve fundalık alanlar oluşturmaktadır. İl’de genel alan içerisinde ormanlık alan, Türkiye (%26) ve Dünya (%30) ortalamasının çok altında kalmaktadır. Ormanlar büyük oranda Saf Sarıçam’ dan oluşmaktadırlar. Bazı havzalarda Orman Kavağı (Titrek Kavak), Ladin, Meşe, Huş, Söğüt, Köknar, Gürgen, Kayın, Akçaağaç, Kızılağaç, Yaban Fındık gibi türlerde sıkça bulunmaktadır. Posof Havzası, Kura Vadisi, Karaçay Vadisi ve Kurtkale Vadisi; orman ağaçları beraberinde bazı meyve ağaçları ve çokça çalımsı tür ile kaplıdır. Yaban hayatı özelliğine sahip Ilgar Dağı ve Çevresi korunmaya alınmıştır. Bu bölge ve diğer havzalardaki ormanlık alanlar; Yaban Domuzu, Tilki, Tavşan, Kirpi, Kurt, Karaca, Sincap, Ördek, Doğan, Şahin, Kartal, Keklik ve diğer göçmen kuşlar için doğal barınak alanlarıdır.

Tablo 37. İl Geneli Orman Alanlarının Dağılımı

İşletme Şeflikleri

Verimli Koru Orman Alanı (ha)

Bozuk Koru Orman Alanı (ha)

Verimli Baltalık Orman Alanı (ha)

Bozuk Baltalık Orman Alanı (ha)

Toplam Orman Alanı (ha)

Ardahan

3.905

625,7

0

918,0

5.448,7

Posof

2.651

3.935,0

0

1871,5

8.457,5

Yalnızçam

5.433

553,0

0

60,0

6.046,0

Göle

11.391

525,0

0

89,0

12.005,0

Toplam

23.380

5.638,7

0

2.938,5

31.957,2

Kaynak: OB,OGM,Ardahan Orman İşletme Müdürlüğü,2002.

İl geneli 484.200 ha.’lık alan içerisinde ormanlık alan 31.957,2 ha. olup, ilimiz orman varlığı açısından fakir olduğu söylenebilir. Bu kapsamda, Orman İşletme Müdürlüğü ve diğer kurumlar tarafından, her yıl büyük çoğunluğu Sarıçam olmak üzere, bir kısımda Huş ağacı fidanı ile ağaçlandırma yapılmaktadır.

Kaynak; Tarım Master Planı, 2002, Özcan YILDIRIM, İbrahim MÜFTÜOĞLU

ANA SAYFA