ŞARBON HASTALIĞI (ANTHRAX) VE

ARDAHAN İLİNDE ŞARBON HASTALIĞI MÜCADELESİ

Bilindiği gibi Şarbon hastalığı salgın tarzında seyreden, hayvancılığımızda ekonomik kayıplara neden olan ve en önemlisi insana bulaşabilen (zoonozantroponoz) tehlikeli bir hastalıktır.  Hastalık insanlara, hasta hayvanlardan, et, deri, süt, yün gibi hayvansal maddelerden ve kesim yada otopsi sırasında bulaşmaktadır. Hastalığı yapan şarbon basili bulaştığı eşya, çevre ve meralarda 60-80 yıl kadar (spor formunda) canlı kalabilmektedir. İlimizin bir çok çayır ve merası da bu hastalık etkeni ile bulaşık durumdadır.   

Hastalık bulaştığı hayvanlarda ani ölümle sonuçlanmasından dolayı tedavi imkanı vermemektedir. Bu nedenle, şarbon hastalığından hayvanları korumanın tek çaresi;  mera dönemi çıkışı öncesinden aşı yaptırmaktır.Yılda 1 kez aşı yaptırmak yeterlidir. 

Bununla birlikte hastalık bulaşma zincirinin kırılması için şarbon hastalığından ölen hayvanların kesilmemesi, otopsi için açılmaması, yanlışlıkla kesilen varsa ve bu hastalıktan öldüğü tespit edilen hayvanların tamamen en az 2m. derinliğe gömülerek veya yakılarak imha edilmesi gerekir. Bulaştırılan yerler temizlenerek dezenfekte edilmelidir. Hastalık çıkan mihrak 15 gün süreyle karantinaya alınmaktadır.

Resim.1 - Şarbon hastalığında dalak aşırı büyümüş, kanlı ve çamurumsu bir görünüm arz eder.

İl Müdürlüğümüzde; bu hastalıktan şüpheli hayvandan alınan kan örneği  veya organlardan  alınan numuneden çok kısa sürede teşhis konulmaktadır. Aşağıda laboratuarımızda bakteriyolojik muayene sonucu tespit edilen hastalık etkeni olan Anthrax Basili (Bacillus Anthracis)  görülmektedir.

Fotograflar; Hay.Sağ.Şb.Md. Özcan YILDIRIM,  Pj.İst.Şb.Md. İbrahim MÜFTÜOĞLU,  Ardahan, 2004.

Yetiştiriciler ani ve şüpheli hayvan ölümlerinde herhangi bir müdahale yapmadan en yakın Veteriner Hekimi bilgilendirmelidirler.

Kasapların mezbaha ve kombina dışında kesilen etleri satın almamaları, işyerlerinde bu tür etleri satmamaları ve araç sahiplerinin de belgesiz (veteriner sağlık raporsuz-menşe şahadetnamesiz) et ve hayvan taşımamaları önem arz etmektedir. Bu tür durumların tespiti halinde ve de kaçak kesimlerde ağır idari para cezaları  ve araçlar için de trafikten men cezaları verilmektedir.

Resim.2- İnsanda deri şarbonu

İnsanlarda anthrax olaylarının %90-95'inde deri formu görülür. Hastalığını birkaç saat ile 3 gün arasında  değişen kuluçka süresinde süresinden sonra, deride, etkenin giriş yerinde, küçük kırmızı bir vezikül oluşur. Bu oluşumdan sonra, kırmızı renkte, ortası esmerleşmiş, duygusuz, ağrısız ve soğuk anthraks karbunkel'i meydana gelir. İnsanlarda ayrıca akciğer ve gastrointestinal anthraks formu da bulunmaktadır ve deri formuna oranla daha tehlikelidir.

(Kaynak; Veteriner İç Hastalıkları, Prof.Dr.med.vet. Hüseyin Yılmaz İMREN, Doç.Dr.med.vet. Mehmet ŞAHAL,ANKARA,1991.) 

Foto: Erzurum VKAE, 2002.

Tüketiciler et satın alırken; izinli satış yerlerinde, mezbaha veya kombinada kesimi yapılmış ve damgalanmış etleri satın almalarına dikkat etmelidirler.

İl Müdürlüğümüzce her yıl  şarbon aşılaması kampanyası düzenlenmektedir. Yetiştirici açısından kampanya  aşısı, daha ucuza mal olmaktadır. Başta köy muhtarlıklarının ve tüm hayvan sahiplerinin kampanyayı takip edip hayvanlarını aşılatmaları gerekir.

2004 yılı Hayvan Hayvan Hastalıkları Mücadele Programı kapsamında Ardahan ili genelinde (Ocak-Kasım 2004 tarihleri arasında) şarbon hastalığının ortaya çıkma riski olan mihrak yerlerinde toplam 60.500 adet büyük baş hayvan aşılanmıştır. 

ARDAHAN TARIM İL MÜDÜRLÜĞÜ - 2004