ANA SAYFA

T.C.

TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI

ARDAHAN İL MÜDÜRLÜĞÜ

ÇİFTÇİ EĞİTİM VE YAYIM ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ

ADRES:Kars Cad. Kaptanpaşa Mah. 75000 ARDAHAN G.BİLİCİ Zir.Müh.

TRİTİKALE

"KIRAÇ ARAZİLERE UYGUN ALTERNATİF BİR TAHIL"

 1. TRİTİKALENİN ÖNEMİ :

Tritikale bitkisi, buğday x çavdar melezinden bir çok ülkede uzun süre devam eden ıslah çalışmaları sonucu , fakir tarım alanlarından dekardan alınan verimi artırmak suretiyle, nüfusunun gıda ihtiyacını karşılamak amacıyla geliştirilmiştir. Tritikale elde edilmesinde yapılan melezlemede ana bitki olarak buğday ve baba bitki olarak çavdar kullanılmaktadır.. Tritikalenin kıraç, marjinal alanlara adaptasyonu soğuk, asitli, tuzlu topraklarda yetişebilme özelliği çavdardan gelmektedir. Buğday ile arpanın verimli ve kaliteli yetişmediği tarla koşullarında tritikale yüksek verim potansiyeline sahiptir. Tritikale buğday ile arpaya göre stres koşullarına daha fazla dayanıklıdır Tritikale tane ürünü olarak çoğunlukla hayvan beslenmesinde, bazen de hasıl olarak kaba yem üretimi ve otlatma için de yetiştirilmektedir. Özellikle tanesi kanatlıların beslenmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır Tanesinin yemlik kalitesi mısır, buğday ve arpa ile eşit kalitededir.

2. TRİTİKALE ÇEŞİTLERİ:

Tritikalenin buğdayda olduğu gibi kışlık, yazlık tipleri bulunmaktadır. Türkiye'de Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca üretim izinli olan tritikale çeşitleri ve tohumluğunun temin edilebileceği Enstitü isimleri aşağıda verilmiştir. Tritikale tohumlarında azda olsa yabancı tozlaşma olduğundan iki-üç yılda bir üreticiler tarafından tohumlukları yenilenmelidir.

 3.TRİTİKALENİN BİTKİSEL  ÖZELLİKLERİ:

   Tritikale, makarnalık baba ebeveynden gelen özellikler ile yetersiz yağış alan kurak tarım alanlarına iyi uyum gösterir ve diğer tahıllara göre birim alandan daha yüksek tane verimi vermektedir. Tritikale, baba ebeveyn çavdar bitkisinden kötü yetişme koşullarına mukavemet özelliklerini aldığı için;Tuzlu tarım alanlarında,bazı hastalıkların görüldüğü problemli tarım alanlarında buğday ve arpadan daha iyi sonuç vermektedir.Bu gibi problemli alanlarda buğday ve arpa ancak 200-250 kg/da tane verimi verirken, tritikaleden 400 ile 500 kg/da arasında tane verimi alınmaktadır.Tritikale bitkisinin boyu yetişme koşullarına da bağlı olarak 110-120 cm, başak renkleri fizyolojik olumda çeşide göre açık sarıdan, kahverengiye kadar değişir.     Üretimi Ülkemizde her geçen yıl artmaktadır.Hayvan yemi olarak  dane, kaba yem üretiminde büyük potansiyele sahiptir. Otlatma amacıyla triticale ekilebilir.·Dane amber renkli, uzun orta büyüklükte ve unsu yapıdadır.· Erken hasat olumuna gelir,· Dane dökmez,· Harman olma kabiliyeti iyidir,Kışa ve kurak koşullara toleransı iyidir.· Yaprak hastalıklarına tarla koşullarında toleranslıdır. 

4.  TRİTİKALENİN YETİŞTİRİLMESİ:

 Tritikale her tür toprak koşulunda yetişmesine rağmen, özellikle kıraç koşullarda buğdaya ve arpaya göre daha verimli olmaktadır. Tritikale tarımında toprak hazırlığı buğday bitkisinde olduğu gibidir 10-12 cm derinlikte yüzeysel işlenmiş bir tohum yatağı hazırlanır. Gerekirse tarla yüzeyi tırmık yardımıyla düzgün hale getirilir. Tritikale, Anadolu’nun iç bölgelerde ekim ayında, bölgemizde de Eylül-Ekim aylarında ekilebilir. Dekara 20-25 kg civarında tohum yeterli olmaktadır. Normal hububat mibzeri ile 5-6 cm derinliğe ekim yapılabilir.Ekimden önce sistemik tohum ilaçları ile ilaçlanmalıdır.Tritikale dolu ve kurağa dayanıklı ve hemen hemen her türlü toprakta yetiştirilebilen bir bitki olması nedeniyle yöremizde buğday ve arpa yerine ekilmesi tavsiye edilir.

        4.1. GÜBRELEME:

Tritikale tarımında en doğru gübreleme önerisi, toprak analizi sonuçlarına göre yapılabilir. Genel bir gübreleme önerisi olarak dekardan 600 kg ve üzeri dane verimi hedeflendiğinde, kuru koşullarda 12 kg/da, sulu koşullarda 14 kg/da saf azot yeterli olmaktadır.

        4.2. TRİTİKALE TARIMINDA KURUDA VE SULUDA KULLANILACAK GÜBRE DOZLARI:

  Tritikale tarımında yeterli ve dengeli bir gübreleme için kuru ve sulu şartlarda uygulanabilecek gübre form ve dozlarının çeşitli seçenekleri aşağıda Çizelge 1’ de belirtilmiştir. Fosforlu gübrelerin ekimden önce toprağa verilmesi, bitkiler tarafından  ileri ki gelişme dönemlerinde kolay ve yeterli alınmasını sağlar. Azotlu gübrelerin tiritikale üretiminde ideal uygulanması üçe bölünerek yapılır. Kuruda birinci uygulamada üçte biri ekimden önce veya ekimle birlikte Amonyum sülfat (%21)  birini kullanarak dekara 20-23 kg, ikinci uygulamada diğer üçte biri Şubat ayı sonunda üre formunda 8-10 kg/da , son üçte birlik kısımda Mart ayı sonu veya Nisan ayı başında Amonyum nitrat (%26) formunda olmak üzere 16-18 kg/da hesabıyla tarlaya verilmesi uygundur

 Çizelge 1. Tritikale tarımında kuru ve sulu şartlarda toprağa uygulanabilecek gübre form ve dozlarından bazı seçenekler.

    4.3. HASAT VE DEPOLAMA: Tritikale hasadı, normal Bitkiler hasat olumuna geldiğinde gündüzleri sabah çiğ kalkınca saat 10'dan sonra buğday gibi normal yükseklikten hasadı yapılır.  Buğdayla yaklaşık aynı zamanda hasat yapılmaktadır. Hasatta danelerdeki rutubet %12’nin altında olması, emniyetli bir depolama için gereklidir. 

5. SONUÇ:Tritikale tarımında yüksek verim alabilmek için iyi bir toprak hazırlığı, zamanında ekim, toprak analizine dayalı bir gübreleme, doğru bir yabancı ot mücadelesi ve zamanında hasat yapılmalıdır. Tritikale tarımı konusunda karşılaşacağınız sorunların çözümü konusunda Tarım İl ve İlçe Müdürlüklerine danışılması önerilir.